Stel je eens voor dat je als ouder -al dan niet vrijwillig- hulp krijgt, omdat je de grip op je kind dreigt te verliezen. Je vertrouwt erop dat een professional je ondersteunt om de situatie weer op de rit te krijgen. Tegelijk kan het voelen alsof de regie uit handen wordt genomen. Zeker wanneer een hulpverlener met jouw kind in gesprek gaat en na afloop aangeeft: “Het gesprek ging goed hoor. Ik maak er een verslag van en stuur dat naar je toe.”

In trainingen Mijn Leven vragen we professionals zich in te leven in deze situatie. De reacties zijn opvallend eensluidend: boosheid, onzekerheid, spanning, het gevoel niet serieus genomen te worden en aan de zijlijn te staan. Ouders ervaren dat hun rol wordt overgenomen, terwijl zij juist degene zijn die er voor hun kind willen zijn. Voor het kind ontstaat een onveilige positie: het zit ‘tussen’ ouders en professional in, met kennis die niet gedeeld wordt en zonder duidelijkheid over wat er gaat gebeuren. Deze ervaringen maken duidelijk waarom het essentieel is om ouders en kinderen niet los van elkaar te benaderen. Wie wil werken aan veiligheid en verandering in het leven van een kind, kan dat alleen doen in verbinding met de opvoedrelatie.

Voorbereiding: transparantie en toestemming

Een gesprek met een kind begint niet bij het kind alleen. In de voorbereiding worden ouders expliciet betrokken. Dat kan door samen te bespreken wat het doel van het gesprek is, welke onderwerpen aan bod komen en hoe het gesprek vorm krijgt. Die aanpak maakt ouders mede-eigenaar van het proces.

Ook is het belangrijk dat ouders hun toestemming geven voor het gesprek, in aanwezigheid van het kind. Voor kinderen is dit akkoord cruciaal. Het geeft hen het signaal dat zij mogen praten, dat hun ouders hierachter staan en dat zij niets stiekem hoeven te doen. Juist bij kinderen die beïnvloed worden door onzekerheid, angst of loyaliteitsconflicten draagt dit bij aan vertrouwen en veiligheid.

Terugkoppeling: spannend, maar onmisbaar

De terugkoppeling na een kindgesprek is vaak het meest spannende onderdeel van het proces, Voor het kind, voor ouders én voor professionals. Wij pleiten de terugkoppeling, waar mogelijk, direct na het gesprek te doen en altijd samen met het kind voor te bereiden. Professionals ondersteunen het kind hierbij door samen te verkennen welke onderwerpen moeilijk zijn om te delen met ouders, wat helpend kan zijn om dit minder spannend te maken en hoe wordt omgegaan met gevoelens tijdens en na het gesprek. Essentieel onderdeel van de terugkoppeling is dat het kind weet wat, wanneer en hoe er iets terugkomt en dat het daar opnieuw invloed op mag hebben. Dus tijdens het gesprek met het kind wordt nadrukkelijk stil gestaan bij het vervolg.

Dat betekent ook dat er geen geheimen zijn over belangrijke onderwerpen. In de terugkoppeling naar ouders komt aan bod  waar hun kind blij mee is, waar het mee worstelt, wat het spannend vindt en wat het graag anders zou willen zien.

De rol van de professional tijdens de terugkoppeling

Tijdens de gezamenlijke terugkoppeling helpt de professional het kind om zijn of haar beleving te verwoorden en ondersteunt of ‘ondertitelt’ waar nodig. Ouders krijgen ruimte om te luisteren, hun kind te complimenteren voor het uitspreken van zijn mening, vragen te stellen en uitleg te geven. Waar nodig ondersteunt de professional het stellen van grenzen of het maken van afspraken. Deze werkwijze betrekt ouders direct bij oplossingen, versterkt de samenwerking binnen het gezin en helpt het kind om samen met ouders een concreet en stevig plan te maken.

Reflectie op de praktijk

In trainingen horen we regelmatig dat professionals niet gewend zijn om direct samen met een kind terug te koppelen aan ouders. Vaak heeft dit te maken met organisatorische werkprocessen. Realiseren we ons dan wel wat het effect is? Het uitstellen van terugkoppeling zet de opvoedrelatie tijdelijk ‘on hold’ en kan voor zowel ouders als kinderen leiden tot spanning, onzekerheid en onnodig wachten. Een kind dat iets spannends heeft gedeeld, blijft alleen zitten met zorgen over de gevolgen. Door ouders en kinderen vanaf het begin te verbinden, wordt terugkoppeling geen los en beladen moment, maar een logisch en veilig onderdeel van een gezamenlijk proces.

In ons volgende blog gaan we dieper in op de vragen die je kunt stellen tijdens de voorbereiding en de terugkoppeling van het kindgesprek. En belichten we hoe je kunt omgaan als het kind vertelt over dingen die (kunnen) wijzen op acute onveiligheid.