Soms overvalt een kind je met een terloopse opmerking of wellicht zelfs met een duidelijke uitspraak over niet oké- of grensoverschrijdend gedrag van ouders of andere gezinsleden. Mijn moeder knijpt me soms zo hard dat ik een blauwe plek krijg …   mijn broer pakt me soms bij mijn borsten wanneer we stoeien …  ik word heel verdrietig wanneer mijn ouders elkaar uitschelden en zij denken dat ik niets hoor van hun ruzies…          

En misschien schrikt het kind vervolgens van wat het heeft gezegd. Of gaat het twijfelen of het wel wil dat ook dat besproken wordt in de terugkoppeling. Wat doe je dan? Hoe zorg je voor veiligheid, voor openheid en houd je ook de samenwerking met het kind en met ouders in stand?

Naast de richtlijnen vanuit de meldcode kunnen de volgende aandachtspunten helpen wanneer je werkt met Mijn Leven:

• Bespreek wat het kind moeilijk of spannend vindt om terug te geven in de terugkoppeling. Je kunt bijvoorbeeld vragen: Zijn er dingen die je lastig vindt om te bespreken? Hoe kunnen we dat samen oplossen?
• Geef uitleg over zaken die niet oké en/of grensoverschrijdend zijn. Je kunt bijvoorbeeld zeggen: Wist je dat niemand kinderen pijn mag doen/op die manier aan je mag zitten? Of Weet je dat veel ouders denken dat kinderen hun ruzies niet horen en dan ook niet weten dat het kinderen verdrietig maakt?
• Wees helder over wat er moet gebeuren en volg de meldcode, geef inspraak en ondersteuning. Bijvoorbeeld door aan te geven: Het is belangrijk dat papa en mama weten wat jou pijn doet/ bang of verdrietig maakt, dan kunnen we papa en mama helpen om  hiermee te stoppen. Hoe kunnen we dit het beste aan papa en mama vertellen; we kunnen het samen vertellen, of ik kan het eerst vertellen en jou dan vragen of ik het goed heb gezegd? Wat lijkt jou het best of fijnst? Of:  Wat vind jij een goed plan of een goede afspraak om te zorgen dat jij je weer fijn voelt?
• Houd rekening met de reactie van ouders; horen dat je kind (mogelijk) seksueel misbruikt wordt of heeft verteld over (ernstig) fysiek geweld is heftig. Het is heel logisch dat ouders daarop met een stressreactie en vanuit hun emoties reageren. Voor een kind kan zo’n eerste emotionele reactie van ouders veel impact hebben. Bescherm kinderen daartegen en leg uit dat je graag eerst even met ouders apart wil praten en van hen ook wil weten wat zij een goed plan of een goede afspraak vinden. En bespreek meteen daarna samen het plan of de afspraak.
• Houd rekening met de leeftijd. Hoe ouder een kind/jongere, hoe meer zeggenschap!  Een voorbeeld uit de praktijk: een meisje van 16 werd door haar stiefmoeder geschopt. Ze wilde graag drie dagen bedenktijd en uitstel van het terugkoppelingsmoment. Daarover werden ouders geïnformeerd. Ze kreeg het telefoonnummer van de hulpverlener mee met de mededeling dat ze binnen die drie dagen op elk moment contact kon opnemen wanneer dat nodig was. Nog voor het terugkoppelmoment had ze zelf haar moeder verteld wat er bij vader thuis gebeurde. Vervolgens had ze met haar ouders afgesproken dat ze bij moeder ging logeren tot er een gezamenlijk plan was gemaakt.
• Zorg ervoor, zoals bij alle (veiligheids)afspraken, dat er in het plan ook een wie-doet-wat-wanneer-er-toch-zorgen-zijn komt. Wanneer daar derden bij betrokken zijn, is het belangrijk dat zij meegenomen worden bij het maken van het plan en er hun akkoord en medewerking aan geven. Belangrijk is ook dat er altijd minimaal een veilige volwassene voor het kind is die zo vaak als nodig is, volgens afspraak en spontaan, checkt hoe het gaat met het kind en de uitvoering van de gemaakte afspraken.

Zorg ook goed voor jezelf, situaties zoals hierboven zijn ook vaak stressvol voor jou als professional. Om zelf met een zo’n kalm mogelijk brein te handelen is het helemaal niet gek om een of meerdere korte adempauzes te nemen, een collega in te schakelen of op een andere manier ruggensteun te regelen!

foto: EvgeniT